Fundusz Transformacji Ciepłownictwa: 3 mld zł na modernizację systemów ciepłowniczych

Fundusz Transformacji Ciepłownictwa: co oznacza nowy program dla polskich systemów ciepła?

Fundusz Transformacji Ciepłownictwa może stać się jednym z najważniejszych instrumentów finansowania modernizacji polskiego ciepłownictwa systemowego w najbliższych latach. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przedstawił projekt programu priorytetowego, którego budżet ma wynieść co najmniej 3 mld zł ze środków krajowych NFOŚiGW. Konsultacje publiczne programu trwają od 20 do 30 lipca 2026 r.

To ważny moment dla przedsiębiorstw ciepłowniczych, samorządów, inwestorów technologicznych i wszystkich odbiorców ciepła systemowego. Program nie dotyczy wyłącznie wymiany źródeł energii. Jego logika jest szersza: ma wspierać przejście od systemów opartych na paliwach kopalnych do systemów bardziej efektywnych, odpornych, cyfrowych i gotowych na integrację z lokalnymi źródłami energii.

Czym jest Fundusz Transformacji Ciepłownictwa?

Fundusz Transformacji Ciepłownictwa to projekt programu priorytetowego NFOŚiGW, którego celem jest przyspieszenie transformacji systemów ciepłowniczych w Polsce w kierunku systemów niskoemisyjnych, efektywnych energetycznie i zgodnych z polityką klimatyczno-energetyczną. Program ma wspierać przede wszystkim rozwój odnawialnych źródeł energii, wykorzystanie ciepła odpadowego oraz elektryfikację wytwarzania ciepła.

W praktyce chodzi o finansowanie takich inwestycji, które pomagają ograniczyć zależność od paliw kopalnych, zmniejszyć emisje CO2, poprawić efektywność infrastruktury oraz zwiększyć bezpieczeństwo dostaw ciepła.

Według projektu programu realizacja Funduszu Transformacji Ciepłownictwa jest planowana na lata 2026-2030. Umowy mają być podpisywane do 29 grudnia 2028 r., a środki wydatkowane do 31 grudnia 2030 r.

Fundusz Transformacji Ciepłownictwa – budżet i formy wsparcia

Planowany budżet programu „Fundusz Transformacji Ciepłownictwa” wynosi 3 mld zł.

W projekcie przewidziano dwie formy finansowania:

• dotacje do 1,2 mld zł,
• pożyczki do 1,8 mld zł.

Dofinansowanie w formie dotacji może wynieść do 50% kosztów kwalifikowanych, natomiast pożyczka może objąć do 100% kosztów kwalifikowanych. Projekt programu przewiduje także możliwość łączenia obu form wsparcia, czyli ubiegania się jednocześnie o dotację i pożyczkę.

Maksymalna kwota dotacji ma wynosić do 50 mln zł, a maksymalna kwota pożyczki do 200 mln zł. Pożyczka nie będzie podlegać umorzeniu, a jej okres finansowania może wynieść maksymalnie 20 lat.

To pokazuje, że program „Fundusz Transformacji Ciepłownictwa” jest projektowany z myślą o dużych, kapitałochłonnych przedsięwzięciach infrastrukturalnych. W wielu przypadkach będzie wymagał solidnego przygotowania technicznego, finansowego i organizacyjnego jeszcze przed złożeniem wniosku.

Kto może skorzystać z Funduszu Transformacji Ciepłownictwa?

Projekt programu wskazuje dwie główne grupy beneficjentów.

Pierwszą są przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania lub dystrybucji ciepła w ramach publicznej sieci ciepłowniczej, posiadający odpowiednią koncesję na wytwarzanie lub dystrybucję ciepła.

Drugą grupą są spółki celowe działające w formule project finance, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów właścicielskich i operacyjnych. W uproszczeniu: taka spółka musi być powiązana z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie wytwarzania lub dystrybucji ciepła w publicznej sieci ciepłowniczej.

Jakie inwestycje mogą otrzymać dofinansowanie z Funduszu Transformacji Ciepłownictwa?

Zakres programu jest szeroki, ale nie przypadkowy. Wsparcie ma trafiać do inwestycji, które realnie zmniejszają emisyjność i poprawiają efektywność systemów ciepłowniczych.

Projekt programu obejmuje m.in.:

• budowę lub przebudowę instalacji OZE do wytwarzania ciepła o mocy co najmniej 1 MW,
• pompy ciepła,
• kolektory słoneczne,
• instalacje geotermalne,
• jednostki wysokosprawnej kogeneracji niewykorzystujące paliw kopalnych,
• kotły elektryczne zasilane energią z OZE,
• instalacje odzysku ciepła odpadowego o mocy co najmniej 1 MW,
• magazyny ciepła zintegrowane ze źródłem ciepła,
• modernizację i rozbudowę sieci ciepłowniczych,
• digitalizację systemów ciepłowniczych,
• działania w zakresie cyberbezpieczeństwa infrastruktury. 

Szczególnie istotne jest to, że program obejmuje nie tylko same źródła ciepła. Uwzględnia również infrastrukturę sieciową, automatykę, systemy nadzoru, telemetrię, telemechanikę i narzędzia IT/OT. To ważne, ponieważ nowoczesne ciepłownictwo nie opiera się wyłącznie na zmianie paliwa. Opiera się na zarządzaniu energią, ograniczaniu strat, elastyczności i zdolności do integrowania różnych źródeł.

Ciepło odpadowe: jeden z najważniejszych kierunków transformacji

Jednym z najbardziej perspektywicznych obszarów Funduszu Transformacji Ciepłownictwa jest wykorzystanie ciepła odpadowego. W wielu lokalizacjach energia, która dziś jest tracona, może stać się lokalnym zasobem dla systemu ciepłowniczego.

Ciepło odpadowe może pochodzić m.in. z procesów przemysłowych, zakładów produkcyjnych, centrów danych, instalacji technologicznych czy infrastruktury komunalnej. Jego wykorzystanie pozwala ograniczyć zapotrzebowanie na paliwa, zmniejszyć emisje i poprawić efektywność całego systemu.

Z perspektywy Heat not lost to szczególnie ważny kierunek myślenia: najlepsza energia to często ta, której nie trzeba wytwarzać od nowa, ponieważ można ją odzyskać, zatrzymać lub lepiej zagospodarować. 

Magazyny ciepła i elastyczność systemu

Fundusz Transformacji Ciepłownictwa przewiduje również wsparcie dla magazynów ciepła, pod warunkiem ich zintegrowania ze źródłem ciepła realizowanym w ramach tego samego przedsięwzięcia.

To kierunek o dużym znaczeniu dla systemów opartych na OZE i elektryfikacji. Magazyn ciepła pozwala lepiej bilansować produkcję i zapotrzebowanie. Może zwiększać opłacalność pracy źródeł odnawialnych, stabilizować system i ograniczać konieczność uruchamiania bardziej emisyjnych jednostek w okresach szczytowego zapotrzebowania.

W praktyce magazyny ciepła będą coraz częściej elementem projektów łączących kilka technologii: pompy ciepła, kotły elektryczne, kolektory słoneczne, odzysk ciepła odpadowego, geotermię lub modernizację sieci.

Modernizacja sieci: mniej strat, niższe parametry, większa gotowość na OZE

Program obejmuje również modernizację i rozbudowę sieci ciepłowniczych. To bardzo ważny element, ponieważ źródło ciepła i sieć muszą działać jako jeden system.

W projekcie wskazano m.in. przebudowę istniejących systemów w celu zmniejszenia strat przesyłu i dystrybucji, obniżenia parametrów temperaturowych, budowy węzłów hybrydowych oraz likwidacji lokalnych źródeł ciepła wykorzystujących paliwa kopalne. 

Obniżenie temperatur pracy sieci jest szczególnie istotne przy integracji OZE, pomp ciepła i ciepła odpadowego. Im niższe wymagane parametry systemu, tym łatwiej wykorzystać źródła niskotemperaturowe i poprawić efektywność całej infrastruktury.

Dlatego transformacja ciepłownictwa nie powinna ograniczać się do pojedynczych inwestycji punktowych. Największy efekt przynoszą projekty, które łączą modernizację źródeł, sieci, węzłów, sterowania i odbioru ciepła.

Digitalizacja i cyberbezpieczeństwo w ciepłownictwie

Nowoczesne ciepłownictwo coraz bardziej przypomina system zarządzania danymi i przepływami energii. Im więcej źródeł, magazynów, węzłów i odbiorców w jednym systemie, tym większe znaczenie ma pomiar, automatyka, sterowanie i analiza.

Dlatego Fundusz Transformacji Ciepłownictwa uwzględnia digitalizację systemów ciepłowniczych, w tym narzędzia do nadzoru, monitorowania, sterowania, analizy parametrów pracy i lokalizacji awarii. Program obejmuje także cyberbezpieczeństwo infrastruktury ciepłowniczej, w tym dostosowanie do wymogów dyrektywy NIS2 i ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa. 

To sygnał, że transformacja ciepłownictwa będzie oceniana nie tylko przez pryzmat nowych megawatów mocy. Liczyć się będzie również odporność infrastruktury, jakość zarządzania systemem i zdolność do szybkiego reagowania na zakłócenia.

Program ELENA jako wsparcie w przygotowaniu inwestycji

W projekcie Funduszu Transformacji Ciepłownictwa wskazano, że beneficjenci będą mogli dodatkowo skorzystać z usług doradczych realizowanych w ramach komplementarnego programu ELENA (European Local Energy Assistance). To ważne uzupełnienie finansowania, ponieważ wiele projektów ciepłowniczych wymaga solidnego przygotowania jeszcze przed złożeniem wniosku: audytów energetycznych, analiz techniczno-ekonomicznych, studiów wykonalności, dokumentacji technicznej czy przygotowania wniosków o finansowanie. Heat not Lost znajduje się na liście wykonawców programu FARR  ELENA, dlatego może wspierać inwestorów w opracowaniu dokumentacji potrzebnej do realizacji przedsięwzięć związanych z OZE, ciepłem odpadowym, magazynami ciepła, elektryfikacją i modernizacją sieci ciepłowniczych.

Konsultacje publiczne: do kiedy można zgłaszać uwagi?

Konsultacje projektu Programu Priorytetowego „Fundusz Transformacji Ciepłownictwa” trwają od 20 lipca do 30 lipca 2026 r. Uwagi należy przesyłać na formularzu w formacie xlsx na adres: ftc@nfosigw.gov.pl. W tytule wiadomości należy wpisać: „Konsultacje publiczne – FTC”.

Fundusz Transformacji Ciepłownictwa – najczęściej zadawane pytania

Co to jest Fundusz Transformacji Ciepłownictwa?

Fundusz Transformacji Ciepłownictwa to projekt programu priorytetowego przygotowywanego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), którego celem jest wsparcie modernizacji, transformacji energetycznej i dekarbonizacji systemów ciepłowniczych w Polsce. Program ma wspierać między innymi rozwój OZE, wykorzystanie ciepła odpadowego, elektryfikację ciepłownictwa, magazyny ciepła, modernizację sieci ciepłowniczych oraz digitalizację i cyberbezpieczeństwo.

Jaki jest cel Funduszu Transformacji Ciepłownictwa?

Głównym celem Funduszu Transformacji Ciepłownictwa jest przyspieszenie transformacji polskiego sektora ciepłowniczego w kierunku bardziej efektywnych, niskoemisyjnych i odnawialnych źródeł ciepła. Program ma wspierać inwestycje ograniczające wykorzystanie paliw kopalnych, zwiększające udział OZE oraz poprawiające efektywność systemów ciepłowniczych.

Ile wynosi budżet Funduszu Transformacji Ciepłownictwa?

Planowany budżet Funduszu Transformacji Ciepłownictwa wynosi 3 mld zł ze środków krajowych NFOŚiGW. W projekcie programu przewidziano do 1,2 mld zł na dotacje oraz do 1,8 mld zł na preferencyjne pożyczki. Ostateczne zasady, wysokość dostępnego finansowania i warunki udzielania wsparcia będą wynikały z finalnej wersji programu oraz dokumentacji naborowej.

Czy Fundusz Transformacji Ciepłownictwa będzie oferował dotacje?

Tak. Projekt Funduszu Transformacji Ciepłownictwa przewiduje finansowanie inwestycji między innymi w formie dotacji. W projekcie programu zaplanowano do 1,2 mld zł na dotacyjne formy wsparcia. Szczegółowe poziomy dofinansowania i warunki uzyskania dotacji będą określone w dokumentacji programu i poszczególnych naborach.

Czy Fundusz Transformacji Ciepłownictwa będzie oferował pożyczki?

Tak. Oprócz dotacji Fundusz Transformacji Ciepłownictwa ma przewidywać również finansowanie zwrotne w formie pożyczek. W projekcie programu zaplanowano do 1,8 mld zł na pożyczki. Takie finansowanie może mieć istotne znaczenie przy realizacji dużych inwestycji infrastrukturalnych w sektorze ciepłowniczym.

Kto może ubiegać się o dofinansowanie z Funduszu Transformacji Ciepłownictwa?

Zgodnie z projektem programu o wsparcie z Funduszu Transformacji Ciepłownictwa będą mogły ubiegać się przede wszystkim przedsiębiorstwa prowadzące działalność w zakresie wytwarzania lub dystrybucji ciepła w publicznej sieci ciepłowniczej. Wsparcie może być również dostępne dla wybranych spółek celowych realizujących inwestycje w formule project finance. Ostateczny katalog beneficjentów będzie zależał od finalnych zasad programu.

Jakie inwestycje można finansować z Funduszu Transformacji Ciepłownictwa?

Projekt Funduszu Transformacji Ciepłownictwa obejmuje szeroki zakres inwestycji związanych z modernizacją i transformacją systemów ciepłowniczych. Wśród potencjalnie kwalifikowanych przedsięwzięć znajdują się między innymi instalacje OZE do produkcji ciepła, pompy ciepła, kolektory słoneczne, instalacje geotermalne, wysokosprawna kogeneracja bez wykorzystania paliw kopalnych, kotły elektryczne zasilane energią z OZE, instalacje odzysku ciepła odpadowego, magazyny ciepła, modernizacja sieci ciepłowniczych oraz rozwiązania z zakresu digitalizacji i cyberbezpieczeństwa.

Czy Fundusz Transformacji Ciepłownictwa finansuje instalacje OZE?

Tak. Jednym z kierunków wsparcia przewidzianych w projekcie Funduszu Transformacji Ciepłownictwa jest rozwój odnawialnych źródeł energii wykorzystywanych do produkcji ciepła. Wśród wskazanych technologii znajdują się między innymi pompy ciepła, kolektory słoneczne oraz instalacje geotermalne. Ostateczna kwalifikowalność konkretnej inwestycji będzie zależała od warunków programu.

Czy Fundusz Transformacji Ciepłownictwa obejmuje pompy ciepła?

Tak. Pompy ciepła zostały wskazane w projekcie Funduszu Transformacji Ciepłownictwa jako jedna z technologii mogących otrzymać wsparcie w ramach transformacji systemów ciepłowniczych. Inwestycje tego typu mogą przyczyniać się do elektryfikacji produkcji ciepła i zwiększenia wykorzystania energii pochodzącej z OZE.

Czy Fundusz Transformacji Ciepłownictwa finansuje ciepło odpadowe?

Tak. Projekt Funduszu Transformacji Ciepłownictwa przewiduje wsparcie dla instalacji służących odzyskowi ciepła odpadowego. W projekcie wskazano instalacje o mocy nie mniejszej niż 1 MW. Wykorzystanie ciepła odpadowego może pozwolić na zagospodarowanie energii powstającej w procesach przemysłowych i ograniczenie wykorzystania dodatkowych źródeł ciepła.

Czy Fundusz Transformacji Ciepłownictwa obejmuje magazyny ciepła?

Tak. Magazyny ciepła zostały wskazane jako jeden z obszarów potencjalnego wsparcia w ramach Funduszu Transformacji Ciepłownictwa. Magazynowanie energii cieplnej może zwiększać elastyczność systemu i ułatwiać współpracę różnych źródeł, takich jak OZE, pompy ciepła, kogeneracja czy kotły elektryczne.

Czy Fundusz Transformacji Ciepłownictwa finansuje modernizację sieci ciepłowniczych?

Tak. Projekt Funduszu Transformacji Ciepłownictwa obejmuje również modernizację infrastruktury sieciowej. Inwestycje w sieci ciepłownicze mogą być istotnym elementem transformacji sektora, ponieważ pozwalają ograniczać straty przesyłowe, poprawiać efektywność systemu oraz dostosowywać infrastrukturę do współpracy z nowymi źródłami ciepła.

Czy Fundusz Transformacji Ciepłownictwa wspiera cyfryzację i cyberbezpieczeństwo?

Tak. W projekcie Funduszu Transformacji Ciepłownictwa przewidziano również działania związane z digitalizacją oraz cyberbezpieczeństwem systemów ciepłowniczych. Rozwiązania cyfrowe mogą wspierać między innymi monitorowanie pracy sieci, zarządzanie źródłami ciepła, analizę danych oraz optymalizację funkcjonowania całego systemu.

Czy Fundusz Transformacji Ciepłownictwa wspiera kogenerację?

Projekt programu przewiduje możliwość wsparcia wysokosprawnej kogeneracji pod warunkiem spełnienia określonych wymagań dotyczących wykorzystywanych technologii i paliw. W szczególności wskazywana jest wysokosprawna kogeneracja bez wykorzystania paliw kopalnych. Ostateczne zasady kwalifikowania inwestycji będą określone w finalnej dokumentacji programu.

Kiedy odbędą się konsultacje Funduszu Transformacji Ciepłownictwa?

Konsultacje publiczne projektu programu Funduszu Transformacji Ciepłownictwa zaplanowano od 20 do 30 lipca 2026 r. Uwagi do projektu można było przekazywać na formularzu XLSX na wskazany przez NFOŚiGW adres ftc@nfosigw.gov.pl. Terminy konsultacji i kolejne etapy prac nad programem należy weryfikować na podstawie aktualnych komunikatów NFOŚiGW.

Kiedy będzie można składać wnioski o dofinansowanie z Funduszu Transformacji Ciepłownictwa?

Sam projekt programu nie oznacza jeszcze uruchomienia naboru wniosków. Termin rozpoczęcia naboru, sposób składania dokumentów, poziom dofinansowania, kryteria oceny oraz szczegółowe warunki uzyskania wsparcia zostaną określone w dokumentacji wdrażającej program Funduszu Transformacji Ciepłownictwa.

Czy Fundusz Transformacji Ciepłownictwa jest już dostępny?

Na etapie projektu programu nie należy traktować Funduszu Transformacji Ciepłownictwa jako trwającego naboru. Przed przygotowaniem inwestycji do finansowania należy sprawdzić aktualny status programu, finalną dokumentację oraz informacje dotyczące uruchomionych naborów.

Jak przygotować inwestycję do Funduszu Transformacji Ciepłownictwa?

Przygotowanie projektu do Funduszu Transformacji Ciepłownictwa powinno rozpocząć się jeszcze przed ogłoszeniem naboru. Warto wcześniej przeanalizować zakres inwestycji, technologię, koszty kwalifikowane, harmonogram, efekty energetyczne i środowiskowe oraz możliwe źródła finansowania. Odpowiednie przygotowanie dokumentacji pozwala szybciej zareagować po uruchomieniu naboru.

Czy HNL pomaga w przygotowaniu inwestycji do Funduszu Transformacji Ciepłownictwa?

Tak. HNL może wspierać przedsiębiorstwa ciepłownicze w analizie planowanych inwestycji, ocenie możliwości wykorzystania dostępnych mechanizmów finansowania, przygotowaniu założeń technicznych i ekonomicznych oraz przygotowaniu projektu do ubiegania się o dofinansowanie. Zakres wsparcia może zostać dopasowany do rodzaju inwestycji, między innymi modernizacji źródła ciepła, budowy instalacji OZE, magazynu ciepła, wykorzystania ciepła odpadowego czy modernizacji sieci ciepłowniczej.