Energia dla wsi

Program „Energia dla wsi” ma ponownie wesprzeć rozwój odnawialnych źródeł energii na terenach gmin wiejskich i wiejsko-miejskich.

Zgodnie z harmonogramem naborów NFOŚiGW (stan na 22.09.2026) nabór ma rozpocząć się 1 października 2026 r. i zakończyć 31 grudnia 2026 r. Wnioski mają być przyjmowane w trybie ciągłym, a finansowanie ma pochodzić z Funduszu Modernizacyjnego.

Energia dla wsi – kto może ubiegać się o wsparcie?

W poprzedniej edycji programu Energia dla wsi katalog beneficjentów obejmował trzy grupy. Jeżeli zostanie utrzymany, przed rozpoczęciem prac nad wnioskiem trzeba prawidłowo przypisać projekt do jednej z nich.

• Rolnicy

Beneficjentem mógł być rolnik będący osobą fizyczną, osobą prawną albo jednostką organizacyjną bez osobowości prawnej, prowadzący działalność rolniczą przez co najmniej 12 miesięcy. Musiał prowadzić gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, położone w ramach zabudowy zagrodowej, albo dział specjalny produkcji rolnej. Gdy instalacja OZE osoby fizycznej miała służyć działalności gospodarczej polegającej na wytwarzaniu energii z OZE, rolnik powinien posiadać zarejestrowaną taką działalność.

• Spółdzielnie energetyczne i ich członkowie

O wsparcie mogła ubiegać się spółdzielnia energetyczna oraz jej członek, przy czym członek spółdzielni musiał być przedsiębiorcą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców.

• Powstające spółdzielnie energetyczne

Program obejmował także spółdzielnie i spółdzielnie rolników, które zamierzały uzyskać status spółdzielni energetycznej. W poprzednim programie taki beneficjent musiał zostać wpisany do właściwego wykazu w ciągu sześciu miesięcy od przekazania instalacji do użytkowania. Niedotrzymanie warunku wiązało się z obowiązkiem zwrotu wypłaconego dofinansowania.

Jakie inwestycje obejmuje program Energia dla wsi?

Program Energia dla wsi wspierał instalacje fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe, elektrownie wodne, instalacje wytwarzające energię z biogazu lub biogazu rolniczego w wysokosprawnej kogeneracji oraz magazyny energii zintegrowane ze wspieranym źródłem. Limity mocy zależały od rodzaju beneficjenta.

Instalacje dla rolnika
Dla rolników instalacje fotowoltaiczne i wiatrowe musiały mieć moc elektryczną powyżej 50 kW i nie większą niż 1 MW. Inwestycje te nie mogły być realizowane na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas I–IV.
Elektrownie wodne oraz instalacje wytwarzające energię z biogazu rolniczego mogły mieć moc elektryczną powyżej 10 kW i nie większą niż 1 MW. Dla biogazowni w wysokosprawnej kogeneracji przewidziano również moc cieplną powyżej 30 kW i nie większą niż 3 MW.

Instalacje dla spółdzielni energetycznej
Spółdzielnia energetyczna, jej członek lub powstająca spółdzielnia mogły realizować źródła o mocy elektrycznej powyżej 10 kW i nie większej niż 10 MW. Katalog obejmował fotowoltaikę, wiatr, elektrownie wodne oraz biogaz lub biogaz rolniczy w wysokosprawnej kogeneracji. Dla instalacji biogazowej górna granica mocy cieplnej wynosiła 30 MW.
Także w tej grupie wyłączone były inwestycje fotowoltaiczne i wiatrowe na użytkach rolnych klas I–IV.

Magazyn energii jako element projektu
Magazyn energii był zakresem fakultatywnym. Mógł zostać objęty wsparciem tylko wtedy, gdy był zintegrowany ze źródłem OZE realizowanym w ramach tej samej inwestycji. W poprzedniej edycji dotacja na magazyn wynosiła do 20% jego kosztów kwalifikowanych, a koszty magazynu mogły stanowić maksymalnie 50% kosztów kwalifikowanych źródła energii.

Jakie koszty mogły być kwalifikowane?

Program odsyłał do ogólnych wytycznych NFOŚiGW dotyczących kosztów kwalifikowanych, a jednocześnie wprowadzał limity dla wybranych kategorii. Koszty przygotowania inwestycji, zarządzania inwestycją oraz nabycia nieruchomości mogły stanowić do 10% kosztów kwalifikowanych każda, a wartości niematerialne i prawne – do 20%. VAT mógł być kosztem kwalifikowanym wyłącznie wtedy, gdy był faktycznie i ostatecznie ponoszony przez beneficjenta i nie podlegał odliczeniu.
W poprzedniej edycji inwestycja nie mogła być rozpoczęta przed złożeniem wniosku. Wsparcia nie udzielano także na koszty pokryte z innych publicznych środków krajowych, zagranicznych lub budżetu Unii Europejskiej. Przed podpisaniem umów i rozpoczęciem robót trzeba zatem ocenić efekt zachęty, kwalifikowalność wydatków oraz ryzyko podwójnego finansowania.

Energia dla wsi – dotacje i pożyczki w poprzednim naborze

W naborze z 2025 r. program Energia dla wsi przewidywał dotacje i pożyczki. Forma pomocy zależała od technologii:

• Fotowoltaika i wiatr: pożyczka do 100% kosztów kwalifikowanych.
• Biogazownie i elektrownie wodne: dotacja do 45% kosztów kwalifikowanych oraz możliwość pożyczki. Dla średnich przedsiębiorców pułap dotacji mógł wzrosnąć do 55%, a dla mikro- i małych przedsiębiorców do 65%.
• Magazyn energii: dotacja do 20% kosztów kwalifikowanych, przy wymaganym powiązaniu ze wspieranym źródłem OZE.

Limit na beneficjenta wynosił 25 mln zł dla pożyczki i 20 mln zł dla dotacji. Nie należy utożsamiać możliwości łączenia instrumentów z finansowaniem przekraczającym koszty kwalifikowane. Podane zasady są historyczne; warunki kolejnego naboru wymagają sprawdzenia w jego dokumentacji.

Źródło: opis programu Energia dla wsi w Ministerstwie Rolnictwa.

Jak przygotować projekt do programu Energia dla wsi?

Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić spójność założeń technicznych, formalnych i finansowych. Pomocna będzie następująca lista:

• oszacowanie produkcji energii i jej wykorzystania w gospodarstwie lub spółdzielni,
• porównanie technologii i mocy instalacji z potrzebami odbiorców,
• sprawdzenie prawa do terenu, przyłączenia i wymaganych decyzji,
• przygotowanie harmonogramu, kosztorysu i źródeł finansowania,
• uwzględnienie kosztów eksploatacji oraz obowiązków związanych z trwałością projektu.

To wskazówki przygotowawcze, a nie oficjalna lista kryteriów ani gwarancja uzyskania dofinansowania. Wymagania należy odnieść do dokumentów właściwego naboru Energia dla wsi.

Jakie dokumenty warto zacząć przygotowywać?

Do przygotowania wniosku Energia dla wsi warto zebrać informacje pozwalające ocenić wykonalność inwestycji. Robocza lista obejmuje: dokumentacja projektowa lub koncepcyjna, wyliczenie efektu ekologicznego, studium wykonalności i aktywny model finansowy z widocznymi formułami, dokumenty potwierdzające pełne zbilansowanie finansowania projektu.

Zależnie od projektu mogą być potrzebne również m.in. warunków przyłączenia, dokumentów środowiskowych, pozwolenia na budowę, koncesji, sprawozdania biegłego rewidenta czy promes i umów finansowych. Nowa lista załączników może być inna, jednak prace nad najbardziej czasochłonnymi dokumentami można rozpocząć już teraz.

Czy warto rozpocząć przygotowania przed ogłoszeniem naboru?

Tak, zwłaszcza jeżeli projekt wymaga warunków przyłączenia, decyzji środowiskowej, pozwolenia na budowę albo uzgodnień korporacyjnych. Planowany termin naboru Energia dla wsi jest bliski, dlatego warto wcześniej rozpoznać czas potrzebny na uzyskanie dokumentów.

Nie warto natomiast zamykać budżetu ani struktury finansowania wyłącznie na podstawie dawnych parametrów. Najlepszym rozwiązaniem jest przygotowanie projektu w wariantach, aby po publikacji regulaminu szybko dostosować moc instalacji, zakres magazynu, koszty oraz wnioskowaną kwotę pożyczki.

Energia dla wsi – najczęstsze pytania

Czy dotacja obejmowała samą fotowoltaikę?

W opisanej edycji instalacje fotowoltaiczne finansowano pożyczką. Nie należy przenosić poziomu dotacji dla biogazowni i elektrowni wodnych na instalacje PV.

Od czego zacząć przygotowania?

Najpierw określ odbiorców energii, zapotrzebowanie i dostępną lokalizację. Następnie sprawdź przyłączenie oraz warianty techniczne i finansowe. Przy analizie potrzeb pomocny może być audyt energetyczny. Dla projektów biogazowych warto poznać zasady kogeneracji.